Tο εθνικό στοίχημα για ανάπτυξη θα κριθεί στην πραγματική οικονομία και στις τοπικές κοινωνίες και οικονομίες

Ομιλία της Ρένας Καραλαριώτου στο 6ο Πολυθεματικό Συνέδριο με τίτλο: «Θεσσαλία – Ευρώπη 2014-2024: Τοπική Αυτοδιοίκηση, Κοινωνική Οικονομία και Ανάπτυξη – Δομές στήριξης κοινωνικής οικονομίας στην Περιφέρεια – Ο ρόλος της Πολιτιστικής Κληρονομιάς στην Αναπτυξιακή δυναμική της Θεσσαλίας»

Κυρίες και Κύριοι,
Θα ήθελα κι εγώ με τη σειρά μου να συγχαρώ τους διοργανωτές του Συνεδρίου και να σημειώσω ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό στις μέρες μας να λαμβάνονται πρωτοβουλίες που στόχο έχουν την ενίσχυση του διαλόγου γύρω από το ρόλο και τη συμβολή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της Κοινωνίας των Πολιτών σε ότι αφορά στην περιφερειακή ανάπτυξη.DSCN7967
Το μέλλον της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι η επένδυση σε ένα εντελώς νέο μοντέλο ανάπτυξης με ξεκάθαρα αποκεντρωμένο χαρακτήρα. Σήμερα, αυτό που προέχει είναι να δημιουργήσουμε μια σύγχρονη στρατηγική προσαρμοσμένη στις σημερινές ανάγκες, χωρίς την ανάγκη κηδεμονίας.
Οφείλουμε πλέον να βασιστούμε σε ορθολογικό σχεδιασμό -κοινής αποδοχής- για την ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της κάθε περιοχής και της κάθε κοινωνίας. Η παιδεία, η καθαριότητα, η πολιτική προστασία, η κοινωνική μέριμνα, ο εκσυγχρονισμός της διοίκησης και των υποδομών. είναι προαπαιτούμενα. Έχει έρθει η ώρα για αναπτυξιακές κινήσεις μεγαλύτερης κλίμακας και αξίας στην αυτοδιοίκηση.
Είναι ώρα η τοπική αυτοδιοίκηση να μπει μπροστά, να μιλήσει για τα «μεγάλα». Να κάνει βήματα προς τα εμπρός. Να σχεδιάσει ένα εντελώς νέο αγροτικό μοντέλο έξω από τις λογικές του χθες. Αποτελεσματικό, εξωστρεφές, με το βλέμμα στις εξαγωγές, την τεχνολογία και στο μέλλον των καλλιεργειών παγκοσμίως. Να δρομολογήσει την αξιοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων με στόχο έργα ανάπτυξης των υποδομών που θα προσφέρουν νέες θέσεις εργασίας. Να επανασχεδιάσει το πλαίσιο λειτουργίας των βιομηχανιών και βιοτεχνιών της περιφέρειας αλλά και του τοπικού εμπορίου. Να μελετήσει τις ευκαιρίες που παρέχει ο τοπικός πολιτισμός και η κουλτούρα κάθε περιοχής διαμορφώνοντας μια ελκυστική πολιτιστική ταυτότητα. Ταυτόχρονα, η παράλληλη ενίσχυση της βιομηχανίας του τουρισμού τόσο των αστικών κέντρων όσο και των μικρών χωριών και της υπαίθρου, είναι επίσης κεντρικό ζητούμενο. Η αυτοδιοίκηση θα πρέπει να λειτουργήσει, επιτέλους, ως μοχλός ανάπτυξης που θα προσελκύει και επενδύσεις. Επιτυγχάνοντάς το, θα συμβάλλει στη μείωση της ανεργίας και θα πάψει να αντιμετωπίζεται ως επαίτης της εκάστοτε κυβέρνησης. Ιδιαίτερα η συστηματική αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων (πχ ΕΣΠΑ- Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2014- 2020) θα δώσει την απαιτούμενη επιχειρηματική ώθηση προκειμένου να αξιοποιηθούν πόροι της περιφέρειας, που σήμερα παραμένουν ανεκμετάλλευτοι.
Είναι πια σαφές ότι μόνο ο στοχευμένος σχεδιασμός και προγραμματισμός ενός τόπου θα οδηγήσει σε αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του. Με απλά λόγια είναι η στιγμή να αποτελέσει η αυτοδιοίκηση το όχημα της ανάπτυξης συνολικά για τη χώρα και την πρόοδό της αντί να την περιμένει ως μάνα εξ’ ουρανού από την- όποια- Κυβέρνηση.
Η ανάπτυξη άλλωστε δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Σημαίνει πριν από οτιδήποτε, μια ενωτική προσπάθεια για δομικές αλλαγές σε όσα μας κρατάνε πίσω. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί σε μεγάλο βαθμό, με πρωτοβουλίες που θα αναληφθούν στη γειτονιά, στο χωριό και στην πόλη μας. Πρωτοβουλίες οι οποίες μπορεί θα έχουν και προσανατολισμό και επιρροή σε εθνικό αλλά και διεθνές επίπεδο.
Γι’ αυτούς τους λόγους οι τοπικές κοινωνίες, επιβάλλεται να βρίσκονται στο κέντρο της πολιτικής. Ασφαλώς γνωρίζουμε ότι υπάρχουν προβλήματα. Γνωρίζουμε όμως ότι υπάρχουν ανάμεσά μας πρόσωπα ευρείας αποδοχής, με όραμα, γνώσεις, συγκρότηση αλλά και επιθυμία να δουλέψουν σκληρά και να παρουσιάσουν λύσεις. Που θα πιέζουν την κεντρική εξουσία όχι αποσπασματικά αλλά στη βάση ολοκληρωμένων προγραμματικών προτάσεων. Γιατί το εθνικό στοίχημα για ανάπτυξη θα κριθεί στην πραγματική οικονομία και στις τοπικές κοινωνίες και οικονομίες.
Είναι αδιαμφισβήτητη αλήθεια ότι η σημασία της κοινωνικής οικονομίας αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο πανευρωπαϊκά. Οι καλές πρακτικές σε Ευρώπη, Αμερική και Ασία αποδεικνύουν ότι πρόκειται για ένα υπολογίσιμο και αποτελεσματικό τομέα, που αποφέρει κοινωνικά, περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη στα άτομα, ενισχύοντας τις τοπικές κοινωνίες και το γενικό σύνολο. Ο κοινωνικός συνεταιριστικός τομέας στην Ευρώπη απασχολεί περισσότερο από 11 εκατομμύρια εργαζόμενους, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο παρέχει 100 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Η ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας ανταποκρίνεται επιπροσθέτως στον στόχο της ποιότητας των θέσεων εργασίας.
Η ανάπτυξη του τρίτου τομέα της οικονομίας μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη των τεράστιων κοινωνικών και περιβαλλοντικών ελλείψεων. Η μείωση των εισοδημάτων μπορεί να εξισορροπηθεί, σε ένα βαθμό, από την αναβάθμιση των αναγκαίων κοινωνικών υπηρεσιών, παρεχόμενων από κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις.
Επιπλέον, οι κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις μπορούν επίσης να προσφέρουν σημαντικές ευκαιρίες κοινωνικής ένταξης σε ομάδες πληθυσμού που αντιμετωπίζουν, σήμερα πιο έντονα από ποτέ, τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Ιδιαίτερης σημασίας κρίνεται, επίσης, ο τομέας των συνεταιριστικών τραπεζών. Οι συνεταιριστικές τράπεζες, σε αντίθεση με τις συστημικές, διαθέτουν το μεγαλύτερο μέρος των πόρων τους στην τοπική οικονομία και τις κοινωνικές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις και επιπλέον μπορούν να καλύψουν το κενό χρηματοδότησης των οικονομικών δραστηριοτήτων.
Αυτό που μπορούμε να πούμε, είναι ότι συνολικά, η κοινωνική οικονομία είναι ένα εργαλείο που μπορεί να αλλάξει το μοντέλο ανάπτυξης και να αναζωογονήσει τομείς της οικονομίας, κατευθύνοντας τους προς περισσότερο κοινωνική, πράσινη και βιώσιμη κατεύθυνση, όπως αναδείχθηκε μέσα από πολλά ευρωπαϊκά αλλά και τοπικά παραδείγματα .

Είναι σαφές, ότι ένα τέτοιο μοντέλο οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης δεν θα πρέπει να είναι μία ευκαιριακή προσέγγιση, αλλά προσωπική, συλλογική και ουσιαστική πολιτική επιλογή. Η κοινωνική οικονομία δεν είναι ένας τρόπος να μειώσουμε το κόστος εργασίας ή το κόστος για το κράτος. Είναι ένας τρόπος να οργανώσουμε καλύτερα την παραγωγή, να εισαγάγουμε τη δημοκρατία στην οικονομία και ταυτόχρονα να συνδέσουμε την οικονομία με κοινωνικούς και οικολογικούς στόχους.
Επιτρέψτε μου όμως να αναφερθώ και σε ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα. Οι κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις που σχηματίζονται θα πρέπει να δικτυώνονται μεταξύ τους και να προστατεύουν αποτελεσματικά τις βασικές αρχές του σύγχρονου συνεταιριστικού κινήματος, δημιουργώντας ένα τείχος προστασίας απέναντι σε πελατειακές αντιλήψεις, φαινόμενα διαφθοράς και αποτυχίες λόγω κακού σχεδιασμού και έλλειψης τεχνογνωσίας. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί το γερμανικό μοντέλο αλλά και η αυτό-οργάνωση σε πολλές χώρες, που δημιουργούν δικούς τους μηχανισμούς προστασίας, εκπαίδευσης, συμβουλευτικής και ελέγχου, ώστε πράγματι καμία προσπάθεια να μην μπορεί να δυσφημίσει την κοινωνική συνεταιριστική οικονομία.
Η Ελλάδα χρειάζεται πολύ περισσότερο να αναπτύξει από τα κάτω αυτή τη μορφή οργάνωσης, γιατί δυστυχώς στη συνείδηση του κόσμου οι συνεταιρισμοί του παρελθόντος συνδέονται, σε σημαντικό βαθμό, με φαινόμενα διαφθοράς, σπατάλης και πελατειακών σχέσεων.
Κρίσιμο, τέλος, είναι και το ζήτημα των χρηματοδοτήσεων. Χρειάζονται εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης -λίγα χρήματα από πολλούς, συνεργασία με οικολογικά funds, συνεταιριστικές τράπεζες- που θα συμπληρώσουν ήδη υπάρχοντες, αλλά ανεπαρκείς, ευρωπαϊκούς μηχανισμούς και θα καλύψουν το μεγάλο χρηματοδοτικό κενό στην Ελλάδα.
Στην κατεύθυνση αυτή, οι συνεταιριστικές τράπεζες κερδίζουν ολοένα και περισσότερο έδαφος σε πολλές χώρες, και στην Ελλάδα τον τελευταίο χρόνο. Θα πρέπει, όμως, να αρθούν όλα τα εμπόδια που δημιουργούν διακρίσεις εις βάρος της κοινωνικής οικονομίας και των συνεταιρισμών.
Τελειώνοντας, θα ήθελα να σημειώσω και να κρατήσουμε ότι πέρα από την κεντρική χάραξη της πολιτικής στην Ελλάδα, που αναμφισβήτητα έχει πολλές ανεπάρκειες και χρειάζεται δημιουργικές ανατροπές και μεταρρυθμίσεις, είναι ζήτημα επιβίωσης να αναπτύξουμε νέες κοινωνικές δομές σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και να ενισχύσουμε τις πρωτοβουλίες «από κάτω προς τα επάνω».
Χρειάζονται νέες μορφές συμμετοχικής, δημοκρατικής διακυβέρνησης και αξιοποίηση των πρωτοβουλιών αυτορρύθμισης. Μόνο με οργανωμένη πρωτοβουλία των πολιτών και της κοινωνίας θα αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά τα προβλήματα του σήμερα και οι προκλήσεις του αύριο. Και βεβαίως, να μην ξεχνάμε, ότι η πρώτη κοινωνική επιχείρηση δημιουργήθηκε εδώ, στα Αμπελάκια!
Με αυτές τις σκέψεις θα ήθελα και πάλι να συγχαρώ τους διοργανωτές και να σημειώσω ότι θα είμαι πάντα αρωγός ανάλογων προσπαθειών.
Σας ευχαριστώ θερμά για την προσοχή σας.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s